Over Project Ecosofie

Over Project Ecosofie

Project Ecosofie is een podcast waarin ik, Marnix Kluiters, gesprekken voer met inspirerende mensen die een visie hebben op het verduurzamen van de samenleving. Daarin wordt gesproken met mensen uit het bedrijfsleven, de politiek, de wetenschap en van NGO’s. Zij oefenen elk op hun eigen manier invloed uit om deze verandering te bewerkstelligen.

Wat is waarde?

De vraag hoe waarde gecreëerd wordt en wat waarde is, speelt daarbij een belangrijke rol. Met het overschrijden van de planetaire grenzen en een grote sociale kloof zijn er redenen aan te nemen dat het huidige systeem niet alleen waarde creëert maar ook veel waarde onttrekt. De industriële revolutie heeft ons als mensheid veel gebracht. De uitdaging daarin is om deze vooruitgang te behouden en in lijn te brengen met mens en planeet.

Waar economie staat voor de wetten van het huis en ecologie voor de kennis van het huis, gaat ecosofie over de wijsheid van het huis. In Project Ecosofie wordt daarom gekeken hoe economie, ecologie en filosofie met elkaar in balans gebracht kunnen worden.

De duurzame ontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties sluiten goed aan op het breder kijken naar het creëren van waarde. In 17 doelstellingen worden op een heldere manier de uitdagingen waar de wereld voor staat geformuleerd. Het laat goed zien dat duurzaamheid meer inhoudt dan alleen het klimaatprobleem.

Verschillende perspectieven 

In project Ecosofie komt een breed scala aan verhalen aan bod. Het houdt namelijk in dat er een transitie gemaakt moet worden in de manier van denken. Daarbij verdienen alle stakeholders een stem en niet meer alleen de aandeelhouders. Dat betekent wel dat er op drie vlakken verandering plaats zal moeten vinden. Vanuit het bedrijfsleven, de politiek en het individu. Interessant is dat er al mooie trends gaande zijn om de benodigde verandering op gang te brengen.

Zo is er in het bedrijfsleven een verandering gaande waarbij er een verschuiving plaatsvindt van het creëren van louter aandeelhouderswaarde naar het creëren van waarde voor alle stakeholders. Waar voorheen vooral naar financieel kapitaal gekeken wordt lijkt dit nu op te schuiven naar zes kapitalen: financieel, geproduceerd, menselijk, intellectueel, sociaal en natuurlijk kapitaal. Dit betekent dan ook dat beslissingen op een andere manier genomen gaan worden. Het kan er immers toe leiden dat het creëren van waarde op de ene as schade toe brengt op een andere as. Een mooi voorbeeld daarvan is het te lang vasthouden van een patent. Dit zorgt voor meer intellectueel kapitaal. doordat innovatie langer op zich laat wachten, omdat andere partijen op de markt buitenspel zijn gezet, kan dit ten kosten gaan van de maatschappij en daarmee van het sociale kapitaal.

Wie is verantwoordelijk?

Een interessante vraag is in hoeverre deze verandering een verantwoordelijkheid is die bij bedrijven zelf ligt. De politiek maakt als wetgever het speelveld waarin bedrijven opereren. Je zou dus ook kunnen stellen dat de spelregels goed moeten zijn. Daarnaast kun je ook stellen dat de bal bij de consument ligt. Die heeft in de supermarkt zelf de keuze om een product met een eerlijke prijs te kopen.

Om in eerste instantie tot een eerlijke prijs te komen moet deze wel te kwantificeren zijn. En dat kan lastig zijn want hoe bepaal je de kosten van mens en planeet. Een organisatie die zich daarop gestort heeft is de TruePrice foundation. In podcast 9 vertelde Adriaan de Groot Ruiz hoe zij de werkelijke kosten van producten berekenen. Wanneer er alleen nog maar producten met de eerlijke prijs in de winkels liggen zorgt dat er automatisch voor dat er voor alle zes de kapitalen waarde wordt gecreëerd.

Bedrijfsleven

Vanuit het bedrijfsleven zijn er twee trends gaande richting het verkrijgen van eerlijke prijzen van producten. Een trend is dat grote bedrijven drastisch aan het verduurzamen zijn en laten zien dat duurzaamheid en financiële winst heel goed hand in hand kunnen gaan. In podcast 5 vertelde Feike Sijbesma dat hij met DSM koos voor de People, Planet, Profit strategie. Ondanks het rekening houden met mens en milieu werd DSM in de 13 jaar dat hij bestuursvoorzitter was drie keer zo veel waard.

Een andere trend is dat er ondernemers zijn die er bewust voor kiezen met een bedrijfsmodel maatschappelijke impact te maken. Met een zogeheten Theory of change zorgen zij ervoor dat er een maatschappelijk probleem wordt op gelost en geld slechts een middel is om dit doel te bereiken. In podcast 6 vertelde Ynzo van Zanten het bekende verhaal van Tony’s Chocolonely, Het bedrijf dat strijd voor eerlijke lonen voor cacaoboeren. Ook Jasper Kool laat zien dat het anders kan. Hij vertelde in podcast 9 over zijn lunchroom Happy Tosti waar meer dan 60% van het personeel een afstand tot de arbeidsmarkt heeft. Mensen die vaak anders thuis zouden zitten en daardoor een uitkering nodig hebben en meestal sociale connectie zouden missen. Deze social enterprises kiezen er bewust voor om de negatieve externe effecten wel op te nemen in de prijs van een product.

Samenleving

Op het niveau van de samenleving zal ook anders naar vooruitgang gekeken moeten worden. Rutger Hoekstra vertelde in podcast 17 hoe waardevol het is dat we de financiële winst van landen met elkaar kunnen vergelijken. Doordat er een gemeenschappelijke taal gecreëerd is met het internationaal op eenzelfde manier berekenen van het Bruto Binnenlands Product. Hij pleit ervoor deze les te gebruiken om een gemeenschappelijke taal te creëren voor het meten van duurzame vooruitgang. Wat duurzame vooruitgang precies is en hoe daar invulling aan gegeven zal moeten worden, zal op politiek vlak altijd punt van discussie blijven. In de loop van de podcast komen daarom ook alle politieke stromingen aan bod.

NGO

Een andere groep mensen die de wereld in beweging zetten zijn de activisten die zich vaak roeren vanuit een NGO. In podcast 10 was Marjan Minnesma te gast die met de zeer aansprekende Urgenda zaak via de rechter strenger klimaatbeleid heeft weten af te dwingen. Maar ook Femke Groothuis zet een interessante systeemverandering op de kaart. In podcast 13 vertelde ze hoe ze met haar organisatie The Ex’tax Project Strijd voor het verlagen van belasting op arbeid en het verhogen van belasting op natuurlijke hulpbronnen waardoor reparaties goedkoper worden en nieuwe spullen duurder. Vaak is er binnen dit soort organisaties veel kennis voorhanden omdat de toewijding voor het specifieke onderdeel zeer groot is.

Om diepere kennis van de verschillende onderwerpen te verkrijgen komt ook de wetenschap aan bod. Met klimatoloog Bart Verheggen werd in podcast 22 het klimaatprobleem uitgediept en historicus Bram Mellink vertelde in podcast 4 over het ontstaan van het Neoliberalisme.

Individu

Als laatste kun je als individu zelf natuurlijk ook invloed uitoefenen op het verduurzamen van de samenleving. Dit kan door op verantwoorde wijze te consumeren of op een partij te stemmen die duurzaamheid hoog in het vaandel heeft. Maar misschien nog wel het belangrijkst door je kwaliteiten op de juiste manier in te zetten. Daarom is de laatste vraag aan de gast in de podcast altijd: ‘Wat geef je de millenial aan de start van zijn/haar carrière mee?’,